Solidarność  Polsko-Birmańska

Polish Burma  Solidarity

O Aung San Suu Kyi    

Liderka birmańskiej opozycji

1990 - kierowana przez Aung San Suu Kyi partia NLD (National League for Democracy - Narodowa Liga na rzecz Demokracji) wygrywa wybory powszechne; rząd wojskowy nie uznaje wyników wyborów.

1991 - Aung San Suu Kyi otrzymuje pokojową nagrodę Nobla.

1995 - zostaje zwolniona z aresztu domowego, ale ma ograniczoną swobodę podróżowania.

2000-2002 - drugi okres aresztu domowego.

Maj 2003 - zostaje zatrzymana po starciach między zwolennikami NLD a siłami rządowymi.

Wrzesień 2003 - wraca do domu po operacji, nadal pozostając w areszcie domowym.

Aung San Suu Kyu jest przetrzymana we własnym domu od września 2003r. W maju 2003r. została zatrzymana i umieszczona w więzieniu w Insein. W areszcie domowym była już dwukrotnie, najpierw w latach 1989-1995, a następnie 20 miesięcy aż do zwolnienia w maju 2002r.

Aung San Suu Kyi, córka generała Aung San (zamordowanego 19 lipca 1947r.) i Daw Khin Kyi, urodziła się w Rangunie we wtorek, 19 czerwca 1945 r. W 1960r. wyjechała z matką do Indii, gdzie jej matka pełniła funkcje Ambasadora Birmy w New Delhi. W latach 1964-1967 ukończyła studia w koledżu St. Hugh na uniwersytecie w Oxfordzie. W latach 1969-1971 pracowała jako sekretarka w Komitecie Doradczym ds. Administracji i Zagadnień Budżetowych w Sekretariacie ONZ w Nowym Yorku [Advisory Comittee on Administrative and Budgetary Questions, UN Secretariat]. W 1972 pracowała jako research officer Minsterstwa Spraw Wewnętrznych w Bhutanie. Wyszła za mąż za brytyjskiego naukowca - dr Michaela Arisa. 1985-1986 - przebywała jako visiting scholar w Centrum Studiów nad Azją Południowo-Wschodnią na uniwersytecie w Kyoto. 1987 - została członkiem (fellow) Indian Institute of Advanced Studies w Simli. W marcu 1988 r. wróciła do Birmy, żeby zaopiekować się chorą matką, a w tym samym czasie w Rangunie rozpoczęły się protesty studentów.

23 czerwca 1988r. generał Ne Win ustąpił ze stanowiska Przewodniczącego Birmańskiej Partii Socjalistycznej [Burma Socialist Programme Party - BSPP].

8 sierpnia 1988r. rozpoczęło się w Rangunie słynne ósemkowe (08.08.88) powstanie narodowe przeciwko BSPP, które rozprzestrzeniło się po całym kraju. W starciach z wojskiem zginęły tysiące ludzi. Aung San Suu Kyi zaproponowała w czasie powstania utworzenie Narodowego Komitetu Konsultacyjnego [Peoples Consultative Committee].

26 sierpnia 1988r. zwróciła się do półmilionowej rzeszy zebranych przed słynna pagodą Szwedagon w Rangunie i zaapelowała o utworzenie demokratycznego rządu.

18 września 1988r. wojsko umacnia swoją władzę i tworzy Krajową Radę Odbudowy Prawa i Porządku [State Law and Order Restoration Council - SLORC]. Jednocześnie stara się krwawo stłumić ruch demokratyczny.

24 września 1988r. utworzono NLD [Narodowa Ligę na rzecz Demokracji], Aung San Suu Kyi zostaje jej Sekretarzem Generalnym. 27 grudnia umiera jej matka Daw Khin Kyi. Procesja pogrzebowa przyciąga tłum zwolenników Aung San Su Kyi i przemienia się w pokojową demonstrację przeciwko siłom rządowym.

Od czerwca 1988 to października 1989r. Aung San Suu Kyi podróżuje po kraju jako lider NLD.

5 kwietnia w czasie kampanii w Delcie Irrawaddy natyka się na uzbrojony oddział, w wyniku interwencji jednego z majorów udaje jej się ujść z życiem.

19 czerwca 1989r. w celu uniknięcia starcia z kilkoma tysiącami dodatkowego wojska zgromadzonego przez SLORC, odwołuje masowe wystąpienie z okazji rocznicy śmierci swego ojca i innych członków gabinetu, obchodzonej w Birmie jako Dzień Męczennika [Martyrs' Day].

20 czerwca 1989r. zostaje umieszczona w areszcie domowym w Rangunie na podstawie prawa wojskowego, które umożliwia zatrzymanie bez wyroku sądowego na trzy lata; rozpoczyna strajk głodowy, mając na celu ochronę studentów, których zabrano z jej domu do ośrodka służb specjalnych; uznana zostaje jako więzień sumienia przez Amnesty International.

12 Października 1990r. otrzymuje in absentia Nagrodę Praw Człowieka Rafto.

19 grudnia 1990r., w odpowiedzi na apel Sekretarza Generalnego ONZ Pereza de Cuellar, o uwolnienie Aung San Suu Kyi, SLORC orzeka, że jeśli pragnie ona połączyć się z mężem i dziećmi i opuścić Birmę, zostanie uwolniona na zasadach humanitarnych.

10 czerwca 1991r. zostaje jej przyznana przez Parlament Europejski in absentia pokojowa nagroda im. Sacharowa.

10 sierpnia 1991r. rząd birmański wnosi poprawki legislacyjne, na podstawie których jej areszt zostaje przedłużony do lat pięciu.

14 października 1991r. przyznano jej pokojową Nagrodę Nobla. Podarowaną kwotę - 1,3 mln USD - Aung San Suu Kyi przeznaczyła na cele edukacyjne i pomoc medyczną dla społeczności birmańskiej.

10 grudnia 1991r. opublikowano jej książkę Freedom from Fear oraz inne artykuły.

W 1993r. siedmiu laureatów Nagrody Nobla po tym, jak odmówiono im wjazdu na terytorium Birmy, poleciało do Tajlandii. Stamtąd zaapelowali oni o uwolnienie Aung San Suu Kyi, odwiedzili obozy dla uchodźców i zaoferowali poparcie dla ruchu demokratycznego i opozycji mniejszości Birmy. Następnie udali się oni do Genewy i tam powtórzyli swój apel przed Komisją ds. Praw Człowieka przy ONZ.

21 stycznia 1994r. reżim wojskowy przedłużył areszt domowy Aung San Suu Kyi do sześciu lat, powołując się na jednogłośną decyzje Ministra Spraw Wewnętrznych, Ministra Spraw Zagranicznych oraz Ministra Obrony.

14 lutego 1994r. Rezydent Programu Rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych, Jehan Raheem, kongresmen Stanów Zjednoczonych Bill Richardson oraz reporter "New York Times" Philip Shenon spotkali się osobiście z Aung San Suu Kyi po raz pierwszy od jej uwięzienia jako osoby z zewnątrz. Aung San Suu Kyi zaapelowała o podjęcie dialogu z władzami Birmy.

20 września 1994r. gen. Than Shwe oraz gen. Khin Nyunt spotkali się z Aung San Suu Kyi po raz pierwszy od czasu nałożenia na nią aresztu domowego. Kolejne spotkanie odbyło się 28 października 1994r.

10 czerwca 1995r. Aung San Suu Kyi została zwolniona z aresztu domowego. Zadeklarowała swoje oddanie na rzecz ustanowienia demokracji w Birmie i zaapelowała o dialog ze SLORC, dotyczący reform politycznych między SLORC ruchem demokratycznym i mniejszościami narodowymi. Zaapelowała także o wstrzymaniem się z inwestycjami zagranicznymi w Birmie do chwili wprowadzenia demokratycznych rządów.

10 października 1995r. zostaje ponownie sekretarzem Generalnym NLD pomimo zakazu SLORC przeprowadzania zmian na stanowiskach przywódców partii.

28 listopada 1995r. informuje SLORC o wycofaniu się NLD z Narodowego Konwentu, co wywołuje ostrzeżenie, że wojsko będzie likwidowało wszelkie próby przeciwstawienia się "interesom narodu".

13 marca 1996r. Aung San Suu Kyi jest zmuszona odwołać swoją podróż do Mandalay, po tym jak wskutek "nagłej usterki" jej wagon został odłączony od składu pociągu.

25 marca 1996r. Przewodniczący NLD Aung Shwe apeluje do SLORC o uznanie wyniku wyborów z 1990 roku.

16 kwietnia władze zabraniają Aung San Suu Kyi urządzenia noworocznych obchodów nad ranguńskim jeziorem.

20 maja 1996r. prasa nazywa Aung San Suu Kyi i innych ważnych członków NLD "jadowitymi wężami" i nakazuje zakończenie jej wystąpień. Dwaj główni przedstawiciele SLORC ostrzegają przed akcjami tzw. "grup destrukcyjnych" i "zdrajców" i rozpoczynają kampanię przeciwko członkom NLD, którzy zamierzają stawić się na 6 rocznicę obchodów zwycięstwa w wyborach z 1990 r. i na kongres partii.

25 maja 1996r. kiedy trwa kongres zostaje zatrzymanych 218 członków NLD.

24 stycznia 2000r. 20 działaczy NLD zostało zwolnionych z więzienia, w tym U Tin OO po czterech miesiącach przetrzymywania go w obozie wojskowym. Daw Aung San Suu Kyi przebywa nadal w areszcie domowym.